Boek XX van het Wetboek van economisch recht (WER) biedt ondernemingen in moeilijkheden een waaier aan herstructureringsmechanismen, die door de wetgever in september 2023 verder werd uitgebreid. Naast de alom gekende openbare gerechtelijke reorganisatieprocedure en het faillissement, bestaan er ook minder ingrijpende en minder formele opties, zoals het minnelijk akkoord buiten gerechtelijke reorganisatie (zie eerdere blogpost) en de besloten gerechtelijke reorganisatieprocedure met het oog op een minnelijk akkoord met één of meerdere schuldeisers.

In tegenstelling tot een openbare gerechtelijke reorganisatieprocedure, waarvan de opening niet alleen onderhevig is aan strengere formaliteitsvereisten en waaraan bovendien  bekendheid wordt gegeven door publicatie ervan in de bijlagen bij het Belgisch Staatsblad, kan de besloten gerechtelijke reorganisatieprocedure eenvoudiger worden opgestart en verloopt de procedure in alle beslotenheid.

In deze blogpost gaan we dieper in op (i) het verloop van de procedure, en (ii) de belangrijkste voordelen ervan.

Procedure

De besloten gerechtelijke reorganisatieprocedure door een minnelijk akkoord strekt tot het afsluiten van een akkoord tussen de schuldenaar en een of meerdere schuldeisers, met als doel de gezondmaking van de financiële toestand of de reorganisatie van de onderneming.

De procedure wordt geopend hetzij op eenzijdig verzoekschrift van de schuldenaar-ondernemer, hetzij op tegensprekelijk verzoekschrift van een schuldeiser of kapitaalhouder. Beiden worden gericht aan de voorzitter van de territoriaal bevoegde ondernemingsrechtbank.

De schuldenaar-ondernemer dient in zijn eenzijdig verzoekschrift aan te tonen dat zijn continuïteit bedreigd is en voegt daarbij (i) een uiteenzetting van de gebeurtenissen waarop het verzoek gegrond is die aanleiding hebben gegeven tot die bedreiging van de continuïteit, (ii) het e-mailadres waarop hij tijdens de procedure bereikbaar is, en (iii) de twee recentste jaarrekeningen die neergelegd hadden moeten zijn.

Het verzoek wordt binnen de acht dagen in raadkamer behandeld. De procedure is besloten en de beslissingen worden niet bekendgemaakt.

Wanneer het verzoek uitgaat van een schuldenaar of van een meerderheid van kapitaalhouders en voldoet aan de formele voorwaarden, zal de voorzitter het verzoek in principe inwilligen. 

Bij de opening van de besloten procedure wordt een herstructureringsdeskundige aangesteld. De schuldenaar bezorgt  herstructureringsdeskundige de gegevens van de schuldeisers die zij wil betrekken in de onderhandelingen. Daarna zal de herstructureringsdeskundige de onderhandelingen onverwijld aanvatten. Het komt daarbij aan die laatste toe om te beslissen hoe de onderhandelingen concreet worden georganiseerd.

Wanneer effectief een minnelijk akkoord wordt bereikt, homologeert de rechtbank dit akkoord, oordelend op tegensprekelijk verzoekschrift van de schuldenaar en op verslag van de gedelegeerd rechter. De rechtbank verklaart het uitvoerbaar en sluit de procedure af.

Voordelen van de besloten gerechtelijke reorganisatieprocedure met het oog op een minnelijk akkoord

Een eerste belangrijk voordeel is het besloten karakter van de procedure. De wet biedt de ondernemer-schuldenaar een vertrouwelijk kader waarbinnen enkel de schuldeiser(s) betrokken worden waarmee de schuldenaar wenst te onderhandelen. De beslissing tot opening van de procedure wordt niet bekendgemaakt in het Belgisch Staatsblad, noch moeten de werknemers worden ingelicht  (i.t.t. wat bij de openbare gerechtelijke reorganisatieprocedure het geval is).

Dit beperkt zowel externe reputatieschade (t.a.v. banken, leveranciers, etc.) alsook interne onrust binnen de onderneming (personeel wordt niet gealarmeerd).

Daar staat tegenover dat de schuldenaar tijdens de procedure in principe geen opschorting van betalingen geniet en dus niet beschermd is tegen bestaande schulden.  De wetgever heeft evenwel voorzien dat de schuldenaar in bepaalde omstandigheden toch bescherming kan genieten ten aanzien van welbepaalde schuldeisers, wat de kans op succesvolle herstructurering aanzienlijk kan vergroten. De aangestelde herstructureringsdeskundige moet daartoe een onderbouwd verzoekschrift op tegenspraak richten tot de voorzitter van de ondernemingsrechtbank.

Bovendien is toegang tot deze besloten procedure laagdrempeliger dan bij de openbare variant waar de schuldenaar een hele reeks aan stukken moet voegen bij diens verzoekschrift tot opening. Zoals hierboven uiteengezet dient de schuldenaar-ondernemer bij het verzoekschrift tot opening van de besloten procedure in principe slechts drie bijlagen te voegen.

Verder beschikt de schuldenaar-ondernemer over een grote contractuele vrijheid inzake selectie van schuldeisers en modaliteiten van het akkoord (uitstel, kwijtschelding, conversie, etc.).  Ter bescherming van de collectieve belangen van de schuldeiserszijn er de gedelegeerd rechter en de herstructureringsdeskundige. 

De herstructureringsdeskundige (veelal een advocaat)   voert de onderhandelingen   en waakt over het getrouw informeren van de bij de onderhandelingen betrokken schuldeisers. Doorgaans zal de tussenkomst van deze onafhankelijke derde bij onderhandelingen het vertrouwen van de schuldeisers en de kansen op een akkoord verhogen.

Indien zou blijken dat één of meer van de betrokken schuldeisers (blijven) dwarsliggen en er met hen geen minnelijk akkoord kan worden bereikt, kan de rechtbank, op tegensprekelijk verzoekschrift van de schuldenaar, toch nog gematigde termijnen verlenen aan de schuldenaar (wat in vele gevallen sowieso het doel is bij de opening van de besloten reorganisatieprocedure met het oog op het sluiten van een minnelijk akkoord). In dat geval geldt de beslissing van de rechtbank ten aanzien van de betrokken schuldeisers als een minnelijk akkoord.

Tot slot biedt de procedure – indien ze leidt tot een gehomologeerd akkoord – bescherming aan de schuldeisers. Vooreerst is het gehomologeerd akkoord een uitvoerbare titel en heeft het dus dezelfde waarde als een vonnis. Stel dat de schuldenaar-ondernemer naderhand alsnog failliet gaat, dan zal (de uitvoering van) het minnelijk akkoord bovendien beschermd zijn in een navolgend faillissement. De toepassing van de verdachte periode daarop wordt immers uitgesloten: betalingen die gebeurden in uitvoering van het akkoord zullen door een curator niet kunnen worden teruggevorderd om reden dat ze in de verdachte periode plaatsvonden Deelnemende schuldeisers kunnen verder niet aangesproken worden louter omdat het akkoord de continuïteit uiteindelijk niet heeft gewaarborgd.

Kortom, de besloten gerechtelijke reorganisatieprocedure met het oog op een minnelijk akkoord biedt opportuniteiten voor zowel schuldenaar als haar schuldeiser(s) en kapitaalhouders.

Mocht het voor jou ooit interessant zijn om als schuldenaar of schuldeiser een dergelijke procedure te doorlopen en heb je daarover vragen, contacteer dan gerust ons kantoor. Wij helpen je graag verder.