Familienamen zijn vaak nog steeds de krachtigste handelsnamen. Denk maar aan Colruyt of Torfs in België en, buiten ons Belgenland, aan Hilton of Ford. De oprichters van deze bedrijven staan al lang niet meer aan het roer, maar de naam is zo bekend en daardoor waardevol, dat deze behouden blijft. Maar of een familiebedrijf nu wordt overgedragen aan de volgende generatie (met al dan niet dezelfde familienaam) of wordt verkocht aan derden: over het verdere gebruik van de familienaam in het zakelijk verkeer kunnen al snel discussies ontstaan.

Stel: het familiebedrijf “Martens Meubelen” werd eind jaren ‘80 opgericht en wordt vandaag verdergezet door de tweede generatie bestaande uit twee broers en een zus. De zus beslist na verloop van tijd om het familiebedrijf te verlaten en een eigen interieurzaak uit te baten. Mag zij dan haar eigen familienaam nog gebruiken voor haar nieuwe onderneming?

Je naam is persoonlijk, maar daarom niet altijd vrij in het zakelijk verkeer

Je familienaam is persoonlijk en niet overdraagbaar. Niemand kan je beletten om je eigen familienaam te dragen of te gebruiken in je privéleven. Maar in zakelijke context ligt dit soms anders.

De familienaam als (deel van) een handelsnaam, kan immers wel degelijk overgaan op het familiebedrijf. Dit betekent dat het familiebedrijf zich in bepaalde omstandigheden zal kunnen verzetten tegen het gebruik van de familienaam in kwestie als handelsnaam van een nieuwe onderneming.

Verlaat een familielid het familiebedrijf, dan kan hij of zij dus niet zomaar een nieuwe onderneming starten met dezelfde familienaam als (onderdeel van) de handelsnaam. Dat zal enkel nog kunnen voor zover hij of zij geen verwarring sticht met het familiebedrijf. Hetzelfde geldt voor familieleden die het familiebedrijf verkocht hebben en daarna een nieuwe activiteit willen beginnen.

De rode draad in de Belgische rechtspraak is duidelijk: wie zich het laatst vestigt, moet de nodige maatregelen nemen om verwarring te vermijden. Dit geldt zelfs wanneer het gaat om een ondernemer die ooit mee de stichter was van het oorspronkelijke bedrijf. Het spreekt voor zich dat er sneller verwarring ontstaat wanneer het familielid actief blijft in dezelfde sector. De zus die de meubelzaak verlaat en een nieuwe interieurzaak wil starten in dezelfde regio onder de naam “Martens Interieur”, begeeft zich dus op glad ijs. Het familiebedrijf Martens Meubelen zou daar waarschijnlijk met succes tegen kunnen optreden. Het is een ander verhaal als de zus een volledig andere weg inslaat en bijvoorbeeld samen met haar man een Bakkerij Martens opricht.

Let wel: voor vrije gereglementeerde beroepen (zoals advocaten of artsen) ligt het wat anders en zijn voorgaande principes niet zonder meer van toepassing, omdat zij hun beroep steeds in eigen naam uitoefenen.

Goede afspraken maken goeie “framilieleden”

Wil je latere conflicten vermijden, dan maak je best vooraf afspraken over het eventuele latere gebruik van de familienaam als handelsnaam. Ons advies? Sluit een aparte “familie(naam)overeenkomst en bepaal uitdrukkelijk onder welke voorwaarden een later gebruik wel of niet kan. Wordt het familiebedrijf verkocht? Maak ook dan heldere afspraken met de overnemer, zelfs als er op dat moment nog geen concrete plannen zijn.

Wil je zeker zijn dat er geen ruimte is voor misverstanden? Of twijfel je of jouw plannen rond het gebruik van je familienaam een probleem kunnen vormen? Ons kantoor staat je graag bij!