Na een druk jaar is het eindelijk zo ver. Zon, zee en … vliegtuigpassagiersrechten. Waarschijnlijk niet het eerste waar je aan denkt bij het boeken van je welverdiende vakantie naar een zonnige bestemming. Toch doe je er goed aan om je rechten te kennen voor je naar de luchthaven vertrekt.

Want stel je voor, je staat te popelen om op reis te vertrekken, maar dan wordt je vlucht last minute geannuleerd. Of je vlucht loopt uren vertraging op. Of nog erger: je mag niet aan boord ondanks  een geldige boeking en een stipte aankomst aan de gate. Wat dan?

De Europese verordening van 11 februari 2004 biedt je in die situaties gelukkig bescherming. Voorwaarde is wel dat je vertrekt vanaf een luchthaven in de EU of de Europese Economische ruimte (Noorwegen, IJsland, Lichtenstein) of vanuit een ander land met een Europese luchtvaarmaatschappij vliegt naar een bestemming in één van de lidstaten.

In wat volgt, lichten we toe welke rechten je precies hebt in zulke situaties, zodat je weet waar je op kunt rekenen wanneer het tegenzit tijdens je welverdiende vakantie.

Je vlucht wordt geannuleerd

Wordt je vlucht geannuleerd, dan heb je als reiziger de keuze tussen:

• de volledige terugbetaling van je vliegticket (binnen de 7 dagen), eventueel inclusief een retourvlucht naar het eerste vertrekpunt zodra dat mogelijk is, of,
• het nemen van een andere vlucht naar dezelfde eindbestemming onder vergelijkbare vervoersvoorwaarden zodra dat mogelijk is of op een latere datum van jouw keuze.

Daarnaast kan je ook aanspraak maken op gratis maaltijden en verfrissingen, die uiteraard wel steeds in redelijke verhouding moeten staan tot de duur van de wachttijd. Als de vervangende vlucht op een andere dag dan de oorspronkelijk geplande vlucht vertrekt, heb je bovendien recht op hotelaccommodatie en vervoer tussen de luchthaven en het betreffende hotel.

Een annulatie geeft tenslotte ook recht op een geldelijke compensatie. Hieronder een overzicht van de bedragen waarop je als reiziger recht kan hebben, die afhankelijk zijn van de afstand van je vlucht:

Let wel, de luchtvaartmaatschappij mag de compensatie met 50% verlagen als je met een alternatieve vlucht op je bestemming aankomt met slechts een beperkte vertraging, meer bepaald:

• als je maximaal 2 uur later aankomt bij vluchten tot 1.500 km,
• als je maximaal 3 uur later aankomt bij vluchten binnen de EU van meer dan 1.500 km of bij andere vluchten tot 3.500 km,
• als je maximaal 4 uur later aankomt bij langere internationale vluchten.

Bovendien heb je ook niet altijd recht op deze compensatie bij annulering van je vlucht. Zo zal je geen vergoeding kunnen claimen als:

• de annulatie minstens 2 weken op voorhand werd meegedeeld,
• je tussen de 2 en de 7 dagen voorafgaand aan de geplande vlucht verwittigd wordt én een alternatieve vlucht krijgt die max. 2 uur vroeger vertrekt en max. 4 uur later aankomt,
• als je minder dan 7 dagen voorafgaand aan de geplande vlucht verwittigd wordt én de vervangvlucht max. 1 uur vroeger vertrekt en max. 2 uur later aankomt.

Je vlucht is vertraagd

Een vertraging van meer dan vijf uur geeft je als reiziger ook de keuze tussen:

• de volledige terugbetaling van je vliegticket,
• het nemen van een andere vlucht naar dezelfde eindbestemming onder vergelijkbare vervoersvoorwaarden.

Daarbij heb je ook het recht op maaltijden, verfrissingen, hotelaccommodatie en vervoer tussen de luchthaven en het betreffende hotel bij een langdurige vertraging van:

• minimaal twee uur bij vluchten tot 1.500 km,
• minimaal drie uur bij vluchten van meer dan 1.500 km of bij andere vluchten tot 3.500 km,
• minimaal vier uur bij langere internationale vluchten.

Verder maak je ook aanspraak op de hierboven beschreven geldelijke compensatie wanneer je vlucht met minimaal drie uur is vertraagd. De duur van de vertraging wordt hierbij niet bepaald tot het moment van de landing, maar tot het moment waarop de deuren van het vliegtuig opengaan en je het toestel kan verlaten.

Instapweigering

Omdat er bij elke vlucht gemiddeld wel een paar passagiers niet komen opdagen, kiezen luchtvaartmaatschappijen er vaak bewust voor om hun vluchten te overboeken. Op deze manier beperken ze lege stoelen en maximaliseren ze hun winst.  Deze strategie leidt evenwel tot problemen wanneer alle passagiers opdagen en er dus te weinig stoelen zijn.

Word je als reiziger zonder redelijke grond (medische redenen, veiligheidsrisico of ontoereikende reisdocumenten) en tegen je wil in tot je vlucht geweigerd, dan maak je aanspraak op dezelfde bescherming als bij de annulering van je vlucht. 

Ben je daarentegen bereid om vrijwillig je boeking op te geven, dan onderhandel je rechtstreeks met de luchtvaartmaatschappij over de concrete voorwaarden waaronder je je plaats afstaat. Hoe dan ook behoud je ook in dit geval de keuze tussen de terugbetaling van je ticket of een andere vlucht onder vergelijkbare vervoersvoorwaarden.

Er bestaat ook een kans dat de luchtvaartmaatschappij je in een andere klasse plaatst dan de klasse die je had geboekt. Word je in een hogere klasse geplaatst, dan moet je hiervoor niet bijbetalen. Gaat het echter om een verplaatsing naar een lagere klasse, dan heb je recht op een gedeeltelijke terugbetaling (binnen de 7 dagen) van:

• 30% van de prijs bij vluchten tot 1.500 km,
• 50% van de prijs bij vluchten van meer dan 1.500 km of bij andere vluchten tot 3.500 km,
• 75% van de prijs bij langere internationale vluchten en bij vluchten tussen de EU en de Franse overzeese departementen.

Buitengewone omstandigheden

Als er zich echter buitengewone omstandigheden voordoen die door de luchtvaartmaatschappij, ondanks redelijke maatregelen, niet vermeden konden worden, dan heb je als reiziger geen recht op een geldelijke compensatie wanneer je vlucht hierdoor wordt geannuleerd of is vertraagd.

Om te vermijden dat luchtvaartmaatschappijen systematisch een beroep doen op buitengewone omstandigheden om zo onder hun compensatieplicht uit te komen, wordt dit begrip eerder restrictief geïnterpreteerd. Daarbij gaat het uitsluitend om omstandigheden die niet inherent zijn aan de normale uitoefening van de activiteiten van een luchtvaartmaatschappij, en waarop zij geen daadwerkelijke invloed kon uitoefenen. Denk bijvoorbeeld aan een botsing met een vogel, een vulkaanuitbarsting, weersomstandigheden, benzine op de start- of landingsbaan, storend gedrag van een passagier dat de piloot ertoe heeft gebracht uit te wijken naar een andere luchthaven om de passagier van boord te halen…

In zulke gevallen hoef je dus niet op een schadevergoeding te rekenen — al blijft de luchtvaartmaatschappij wel verplicht om voor verzorging (zoals eten, drinken en eventueel een hotelovernachting) en bijstand (de keuze als reiziger tussen de volledige terugbetaling van je vliegticket en een andere vlucht naar dezelfde eindbestemming onder vergelijkbare vervoersvoorwaarden) te zorgen.

Schade

De voorziene geldelijke compensatie is voor elke reiziger gelijk. Dat komt doordat elke reiziger dezelfde schade lijdt: tijdverlies. Heb je daarnaast ook individuele schade geleden, dan maak je mogelijk aanspraak op een bijkomende vergoeding. Dat is bijvoorbeeld het geval wanneer je door de annulering van je vlucht een begrafenis, een huwelijk of een belangrijke zakelijke afspraak hebt gemist.