Boek XX van het Wetboek van economisch recht (WER) biedt ondernemingen in moeilijkheden een waaier aan herstructureringsmechanismen (door de wetgever in september 2023 verder uitgebreid). Naast de alom gekende openbare gerechtelijke reorganisatieprocedure en het faillissement, bestaan er ook minder ingrijpende en minder formele opties, zoals het minnelijk akkoord buiten gerechtelijke reorganisatie (zie eerdere blogpost), de besloten gerechtelijke reorganisatieprocedure met het oog op een minnelijk akkoord  met één of meerdere schuldeisers (https://crivitslegal.be/blog/onder-de-radar-maar-toch-doeltreffend-de-besloten-reorganisatie-met-het-oog-op-een-minnelijk-akkoord/ ) en “het onderzoek op verzoek van de schuldenaar” voor de Kamer voor ondernemingen in moeilijkheden.

Voor schuldenaren die op een informele, laagdrempelige en kostenefficiënte manier met één of meerdere schuldeisers tot een regeling willen komen, kan deze laatste procedure bijzonder interessant zijn.

Procedure

De benaming van artikel XX.29/1 WER is enigszins misleidend. Hoewel sprake is van een “Onderzoek op verzoek van de schuldenaar”, beoogt de bepaling in werkelijkheid vooral het faciliteren van een schikking tussen de schuldenaar en zijn schuldeisers, met ondersteuning van de KOIM.

De schuldenaar kan de KOIM mondeling of schriftelijk verzoeken om bepaalde schuldeisers uit te nodigen voor overleg. Daarbij volstaat het dat de schuldenaar aangeeft van oordeel te zijn dat er sprake is van dreigende insolventie.

De KOIM roept de betrokken schuldeisers vervolgens op per gewone brief of langs elektronische weg en nodigt hen uit deel te nemen aan een poging tot verzoening. Het staat de schuldeisers volledig vrij om al dan niet op die uitnodiging in te gaan. Indien een schuldeiser weigert deel te nemen, eindigt de procedure.

Wanneer één of meerdere schuldeisers wel instemmen met deelname aan de verzoeningspoging, worden partijen achter gesloten deuren gehoord. De KOIM kan beslissen om de partijen gezamenlijk of afzonderlijk te horen, afhankelijk van de omstandigheden van de zaak.

Indien de verzoeningspoging succesvol is, wordt de bereikte schikking door de KOIM vastgelegd in een proces-verbaal. De uitgifte daarvan wordt voorzien van het formulier van tenuitvoerlegging, waardoor de overeenkomst uitvoerbaar wordt.

De rechtbank beschikt hierbij niet over een inhoudelijke toetsingsbevoegdheid. Zij kan de opportuniteit of de inhoud van het akkoord niet beoordelen en zal de bereikte regeling in principe moeten opnemen in het proces-verbaal.

Deze schikking is niet faillissementsbestendig. Evenmin kan de KOIM ambtshalve gematigde betalingstermijnen opleggen aan een schuldeiser die niet bereid is mee te werken. Beide mogelijkheden bestaan wel binnen de besloten gerechtelijke reorganisatieprocedure met het oog op een minnelijk akkoord.

Voordelen voor de schuldenaar

Het grootste voordeel van deze procedure is haar laagdrempelig karakter. Zodra de schuldenaar meent dat er sprake is van dreigende insolventie, zal de KOIM in principe gevolg moeten geven aan zijn verzoek om bepaalde schuldeisers op te roepen. In de praktijk stellen wij bovendien vast dat sommige rechtbanken dergelijke oproepingen bijzonder snel versturen.

Daarnaast is de procedure in beginsel kosteloos. Er zijn geen gerechtskosten verschuldigd, ook niet wanneer uiteindelijk geen akkoord wordt bereikt.

Partijen genieten bovendien een ruime contractuele vrijheid. Zij bepalen zelf de inhoud, voorwaarden en modaliteiten van de schikking. De KOIM kan de inhoud van het akkoord niet inhoudelijk toetsen en zal de bereikte regeling in principe moeten opnemen in het proces-verbaal.

Ten slotte verdient vermelding dat de KOIM geen informatie die zij eventueel heeft verzameld in het kader van een ambtshalve onderzoek naar de onderneming (de zogenaamde “knipperlichten”) mag delen met de opgeroepen schuldeisers. Het opstarten van een verzoeningspoging brengt voor de schuldenaar dus geen bijkomend risico op reputatie- of andere schade met zich mee.

Voordelen voor de schuldeiser

Ook voor schuldeisers biedt deze procedure interessante voordelen.

Zo kan een schuldeiser op een snelle en informele wijze een uitvoerbare titel verkrijgen ten aanzien van de schuldenaar. Indien de schuldenaar de gemaakte afspraken achteraf toch niet naleeft, beschikt de schuldeiser daardoor over een rechtstreeks afdwingbaar instrument.

Daar staat uiteraard tegenover dat van de schuldeiser doorgaans een bepaalde toegeving wordt verwacht, zoals het toestaan van beperkte betalingstermijnen, een gedeeltelijke kwijtschelding van de schuld of een combinatie van beide. In veel gevallen kan een dergelijke pragmatische oplossing echter voordeliger zijn dan het voeren van een IOS-procedure en/of een langdurige en kostelijke gerechtelijke procedure.

Een schuldeiser kan overigens bij een schuldenaar een zaadje planten en vragen het initiatief te nemen om een dergelijke procedure te doorlopen.

Tot slot bepaalt artikel XX.29/1, § 2 WER dat de inning van fiscale en sociale schulden geheel of gedeeltelijk kan worden opgeschort, mits instemming van de betrokken openbare instelling. De fiscus en de RSZ kunnen langs deze weg dus betalingsuitstel toestaan zonder zich schuldig te maken aan verboden differentiatie. Het gaat daarbij uitsluitend om een uitstel van betaling; een kwijtschelding is niet mogelijk.

Besluit

Het “onderzoek op verzoek van de schuldenaar” is één van de minst bekende instrumenten uit Boek XX WER, maar daarom niet minder nuttig. Voor ondernemingen die zich in een stadium van dreigende insolventie bevinden en bereid zijn om in overleg met hun schuldeisers naar een oplossing te zoeken, biedt deze procedure een snelle, discrete en kostenefficiënte mogelijkheid om tot werkbare afspraken te komen. Hoewel de regeling niet dezelfde bescherming biedt als een gerechtelijke reorganisatie, kan zij in de praktijk een waardevol alternatief vormen wanneer partijen bereid zijn constructief samen te werken.

Mocht het voor jou ooit interessant zijn om als schuldenaar of schuldeiser een dergelijke procedure te doorlopen en heb je daarover vragen, contacteer dan gerust ons kantoor. Wij helpen je graag verder.